Obowiązek umieszczenia deklaracji dostępności przez podmioty publiczne oraz kary za jej brak obowiązują już od 2019 r., wraz z wejściem w życie ustawy o dostępności cyfrowej. Z kolei wydłużenie okresu karencji o dwa lata na zapewnienie dostępności w obszarze architektonicznym, cyfrowym oraz informacyjno-komunikacyjnym zostało wprowadzone ustawą o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
Mimo że pierwsza z tych ustaw nakłada obowiązek aktualizacji deklaracji do 31 marca każdego roku, a 31 lipca 2024 r. weszła w życie aktualizacja dotycząca liczby znaczników „a11y” w deklaracji, podczas audytów placówek publicznych nadal spotykamy się z licznymi błędami. Podczas naszych szkoleń omawiamy zasady tworzenia prawidłowej deklaracji dostępności, jednak jeśli już teraz chcesz sprawdzić, czy deklaracja na stronie Twojego podmiotu została przygotowana poprawnie, ten artykuł jest dla Ciebie.
Jednym z najczęstszych błędów jest brak znaczników „a11y” lub ich nieprawidłowa liczba. Ustawa o dostępności cyfrowej wprowadziła znaczniki obowiązkowe oraz opcjonalne. Po jej wejściu w życie, w trakcie audytów deklaracji publikowanych przez instytucje, często stwierdzano brak wymaganych znaczników w kodzie HTML lub ich zbyt małą liczbę (np. 1, 2 czy 4).
Aby sprawdzić, ile znaczników znajduje się na stronie, należy wyświetlić jej kod HTML (prawy przycisk myszy → „Wyświetl źródło strony”) lub uzyskać do niego dostęp przez system CMS. Nie trzeba znać się na programowaniu, dlatego nie należy obawiać się wyglądu kodu. Następnie używamy funkcji wyszukiwania (Ctrl + F) i wpisujemy frazę „a11y”. Kolejno sprawdzamy, czy wszystkie obowiązkowe znaczniki są obecne na stronie.
31 lipca 2024 r. opublikowano nowe warunki techniczne publikacji oraz strukturę dokumentu elektronicznego deklaracji dostępności – wersję 2.0. Zmiana ta wprowadziła m.in. nowe znaczniki obowiązkowe. Jednym z częstszych błędów w deklaracjach publikowanych lub aktualizowanych po tym terminie jest pozostawienie ich w formie tożsamej z wersją 1.0.
Jeżeli mamy trudność z wygenerowaniem deklaracji i nie wiemy, które znaczniki są obowiązkowe, możemy skorzystać z generatorów deklaracji dostępności dostępnych w Internecie. Należy jednak pamiętać, aby wybrać generator w wersji 2.0. Po wprowadzeniu wymaganych informacji generowana jest deklaracja w formie wizualnej oraz w kodzie HTML, w którym widoczne są wszystkie znaczniki „a11y” wraz z ich umiejscowieniem. Taki kod, nawet jeśli nie jest dla nas czytelny, umożliwi pracownikowi odpowiedzialnemu za stronę prawidłowe jego wdrożenie.
Jeżeli nie mamy pewności, czy dany generator jest w wersji 1.0 czy 2.0, można to rozpoznać po obecności znacznika „a11y-architektura”, który występuje wyłącznie w wersji 2.0. Więcej informacji na temat obowiązkowych znaczników oraz sposobu publikacji deklaracji dostępności znajduje się na stronie, na której opublikowano warunki techniczne oraz strukturę deklaracji dostępności.
Kolejnym błędem jest tworzenie deklaracji dostępności w formie załącznika na stronie, zamiast umieszczenia jej bezpośrednio w kodzie HTML. Nawet jeśli deklaracja zapisana w pliku DOCX lub PDF jest w pełni dostępna, nie spełnia ona wymogów formalnych, ponieważ nie zawiera znaczników „a11y”, które mogą występować wyłącznie w kodzie HTML. Nie wspominając już o dokumentach całkowicie niedostępnych, takich jak skany z pieczątkami, które niestety wciąż są praktykowane przez niektóre urzędy.
Deklaracja dostępności dotyczy przede wszystkim dostępności cyfrowej, jednak zawiera również informacje o dostępności architektonicznej oraz informacyjno-komunikacyjnej. Dane te są niezwykle istotne dla osób z niepełnosprawnościami, ponieważ pozwalają uzyskać odpowiedzi na pytania dotyczące m.in. sposobu wejścia do budynku, poruszania się po nim, dostępności toalety czy możliwości komunikacji z urzędnikiem uwzględniającym ich potrzeby. Instytucje publiczne, które ograniczają się wyłącznie do opisu dostępności cyfrowej, a w pozostałych obszarach wpisują „nie dotyczy”, również popełniają błąd.
Zamieszczając deklarację dostępności na stronie, należy pamiętać o opisanych powyżej błędach oraz uwzględnić poniżej przedstawione porady. Osoby zainteresowane pogłębieniem wiedzy na temat prawidłowego przygotowania deklaracji dostępności zachęcamy do zapoznania się z przykładową deklaracją dostępności.
Bardzo ważne jest również, aby deklaracja zawierała informację o możliwości złożenia wniosku lub skargi związanych z dostępnością. Jest to istotny element komunikacji z odbiorcą, który umożliwia wprowadzanie niezbędnych usprawnień i zwiększanie dostępności instytucji.
Kolejną istotną kwestią jest zamieszczenie informacji o dostępności strony internetowej. Dane te często są opracowywane przez instytucje na podstawie samodzielnej analizy. Zdarza się jednak, że oceny dokonują osoby nieposiadające wystarczających kompetencji w tym zakresie. Warto zadbać, aby osoby odpowiedzialne za to zadanie miały przynajmniej podstawowe przeszkolenie. Zachęcamy do skorzystania z naszej oferty szkoleniowej, dzięki której mogą Państwo zdobyć niezbędną wiedzę i umiejętności przygotowujące do samodzielnego audytowania stron internetowych oraz prawidłowego sporządzania deklaracji dostępności.